DR DUŠAN POPOVIĆ O NADIMANJU: Neprijatan problem može da se reši!

DR DUŠAN POPOVIĆ O NADIMANJU: Neprijatan problem može da se reši!

U lečenju onih koje muče gasovi osnovna mera je dijeta koja obuhvata eliminaciju određene hrane. Koriste se i lekovi koji vezuju gasove u crevima, probiotici, komercijalni preparati koji sadrže enzime i pomažu razgradnju složenih ugljenih hidrata

Prosečna odrasla osoba proizvede oko litar gasa svakog dana, analno ga eliminiše u 10-20 navrata. Povremeno podrigivanje takođe je normalno. Ali neke osobe imaju osećaj da puštaju previše gasova ili da često podriguju, što može da bude izvor neprijatnosti i stida.

Nemojte se povlačiti u sebe, lekar može da pomogne da se izvučete iz ovih nezahvalnih situacija, poručuje dr sc. med. Dušan Popović, internista-gastroenterohepatolog.

foto: Privatna Arhiva

Koliko su česti ovi poremećaji?
- Pacijenti se često žale na problem s gasovima. U ovu grupu se svrstava širok spektar poremećaja: učestalo podrigivanje, nadutost i distenzija (oticanje) trbuha, učestalo puštanje vetrova, izraženo neprijatan miris flatusa (gas eliminisan analno) ili neprijatan zadah iz usta.

Zašto smo obogaćeni gasovima?
- Gas se u creva unosi gutanjem, nastaje i fermentacijom hranljivih materija. Fermentacijom nesvarenih hranljivih materija u debelom crevu nastaju: vodonik, ugljen-dioksid, metan, vodonik-sulfid i neki drugi gasovi u tragovima.

Šta nas najviše nadima?
- Pojedini ugljeni hidrati se nepotpuno vare u crevima. Mlečni šećer (laktoza) ne može da se svari ukoliko nedostaje enzim laktaza, što je česta pojava kod odraslih. Povrće, naročito leguminoze, krompir, kupus, celer, luk, brokoli, šargarepa, belo brašno, ovas i kukuruz sadrže ugljene hidrate koji se nepotpuno vare, dok se belo pirinčano brašno u potpunosti vari. Do nadimanja dovodi i prekomerna upotreba voća (sadrže nesvarljiva vlakna), žvaka, gaziranih pića i meda.

Kako eliminišemo gasove?
- Najveća količina se eliminiše podrigivanjem i analnom evakuacijom, a manjim delom je potroše bakterije u crevima ili se apsorbuje u krv.

Podrigivanje nije retkost.
- Gas iz želuca se najviše eliminiše podrigivanjem, dok mala količina prolazi u tanko crevo. Na prolazak gasa utiče i položaj tela: u uspravnom položaju se većina gasa eliminiše podrigivanjem, dok u ležećem prolazi u tanko crevo i eliminiše se analno. Prilikom uzimanja hrane i tečnosti normalno se unosi mala količina vazduha. Ukoliko neko jede brzo, halapljivo, pušač je, unosi i veću količinu gasa, što je razlog za učestalije podrigivanje.

Šta još prati ove poremećaje?
- Nadutost, distenzija i učestalo puštanje vetrova uglavnom se javljaju udruženo. Ukoliko su udruženi s poremećajem crevnog pražnjenja (zatvor, proliv), najverovatnije je reč o sindromu iritabilnih creva. Osećaj nadutosti se najčešće javlja kod osoba koje imaju preosetljivost creva na istezanje i širenje. Oni, iako imaju normalnu količinu gasa u crevima, to doživljavaju kao neprijatnost (visceralna hipersenzitivnost). Nadutost se može javiti i ukoliko se poveća sadržaj gasa u crevima, bilo usled povećanog uzimanja flatulogene hrane (stvara gasove), ili ako je poremećen prolazak sadržaja kroz creva.

Koji je još uzrok?
- U manjem procentu javljaju se i usled bolesti kod kojih dolazi do poremećenog varenja pojedinih hranljivih materija, zbog oštećenja tankog creva (nedostatak laktaze, celijakija i dr.) ili smanjene funkcije gušterače (najčešće hronična upala).

Kako da se izlečimo?
- Osnovna mera je dijeta koja obuhvata eliminaciju hrane koja produkuje gasove. Koriste se i lekovi koji vezuju gasove u crevima (simetikon i dr.), neke vrste probiotika, komercijalni preparati koji sadrže enzime i pomažu razgradnju složenih ugljenih hidrata. Ukoliko je nadutost najizraženija nakon obroka, korisni su preparati koji sadrže enzime gušterače. Kod pacijenata sa organskim promenama u crevima (divertikuloza, skleroderma) ili sa dijabetesom, razlog za nadutost može biti i prekomeran rast bakterija u crevima. Tad se koriste određeni antibiotici, isključivo uz preporuku lekara.

foto: profimedia

Šta s neprijatnim mirisima?
- Neprijatan miris gasa iz creva potiče od vodonik-sulfida i metanetiola. U lečenju ovog poremećaja korisna je primena hrane koja stvara malo gasova, ali se mogu koristiti probiotici, aktivni ugalj i bizmut-subcitrat.

Problem je i neprijatan zadah iz usta.
- Neprijatan zadah iz usta može biti prouzrokovan eliminacijom gasova koji sadrže sumpor. Recimo, prilikom korišćenja belog luka u crevima nastaje alil metil sulfid, koji se ne metaboliše u crevima, već se putem krvotoka doprema do pluća, odakle se eliminiše i prouzrokuje neprijatan zadah. Tretman halitoze obuhvata otkrivanje i lečenje osnovnog uzroka.

Da li je to najčešći uzrok?
- Najčešći uzrok neprijatnog zadaha iz usta (halitoza) jesu pokvareni zubi i loša higijena usta. Pored toga, razlog mogu biti zapaljenja lokalizovana u ustima, grlu, nosu ili plućima. Treba i to proveriti.

Šta savetujete?
- Radi jasnog definisanja problema, neophodni su detaljna anamneza i klinički pregled, kao i primena dopunskih dijagnostičkih procedura. Od dopunskih metoda koriste se laboratorijske analize (analiza krvi, analiza stolice, test na celijakiju), funkcionalna ispitivanja, endoskopske metode (gastroskopija i kolonoskopija), kao i endoskopske ili radiološke metode za pregled tankog creva.

Odmah kod lekara!
Pacijenti koji, pored problema s gasovima, imaju pojavu krvi u stolici, uporno povraćaju (i krv), imaju anemiju, osećaju jake bolove u trbuhu, gube na težini, ne smeju se sami lečiti. Ovi simptomi bolesti ukazuju da postoji organsko oboljenje i neophodno je sprovođenje dopunskog ispitivanja.

Obrok uzima danak
U gastrointestinalnom traktu (jednjak, želudac i creva) nalazi se relativno mala količina gasa. Zavisi od odnosa između unosa i eliminacije. U stanju gladovanja u crevima se nalazi 100-200 ml gasa, nakon obroka se količina povećava i do 63%.

I stres je okidač
Razlog za izraženo podrigivanje može biti i psihogene prirode, naročito stres. Udruženost učestalog podrigivanja i nekih drugih simptoma (nelagodnost ili bol u predelu želuca, mučnina, gorušica i dr.) javlja se u sklopu dispepsije, koja je najčešći poremećaj u motoričkoj funkciji želuca.

Pomozite nam da postanemo još bolji!
Da li ste pronašli željenu informaciju na ovoj stranici? Da Ne
Da li je sadržaj na ovoj stranici lak za razumevanje? Da Ne
Da li je sadržaj kompletan i sa dovoljno detalja? Da Ne